Prawo

Lokalne

Zarząd Województwa Pomorskiego sporządził "Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2018" (PGOWP 2018), stanowiący aktualizację "Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego 2010".

Dnia 25 czerwca 2012 PGOWP 2018 został przyjęty uchwałą nr 415/XX/12

Założenia PGOWP 2018 są zgodne z polityką ekologiczną państwa oraz krajowym planem gospodarki odpadami.

Podział województwa pomorskiego na regiony gospodarki odpadami i regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych - potencjalnych dostawców frakcji energetycznej dla spalarni.

Do projektu spalarniowego zdecydowało się przystąpić 5 RIPOK-ów (stan na koniec 2015 r.): Eko Dolina, Bierkowo, Gilwa Mała, Tczew oraz Gdańsk – Szadółki. W 2016 roku zostanie uchwalony nowy Plan Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego”, który ostatecznie ureguluje ramy tej inwestycji.
 

Zakres obsługi i rozmieszczenie istniejących i planowanych ZZO na terenie województwa pomorskiego [wg PGOWP 2018]:

Krajowe

Prawo krajowe w zakresie gospodarki odpadami

Implementowanie prawa unijnego do ustawodawstwa krajowego w radykalny sposób ogranicza deponowanie odpadów komunalnych na składowiskach. Oznacza to rozbudowę zakładów odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w których odpady będą przetwarzane, tak, aby po procesie uzyskać jak najmniejsza ilość odpadów kierowanych na składowisko oraz otrzymać odpad nadający się następnie do procesów odzysku i recyklingu.

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi gospodarkę odpadami w Polsce są:

  • Ustawa z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150),

  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001 r., Nr 100, poz. 1085 z późn. zm. ),

  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39. poz. 251),

  • Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.),

  • Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.),

  • Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 90, poz. 607),

  • Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1495),

oraz w pewnym zakresie (wybrane akty):

  • Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm. ),

  • Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.).

W ostatnim czasie ukazały się następujące akty prawne:

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 19 marca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów (Dz. U. Nr 61 poz. 380),

Ustawa z dnia 4 marca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne (Dz. U. Nr 44, poz. 253)

Ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 40 poz. 227)

W grudniu 2006 uchwałą Nr 233 Rada Ministrów przyjęła Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010 (M.P. z 2006 Nr 90 poz. 946), który przedstawia prognozy, cele i zadania gospodarki odpadami na lata 2007-2010 oraz perspektywicznie okresu 2011-2018. Wymogi polskiego i unijnego prawa narzucają konieczność zmniejszenia ilości składowanych odpadów ulegających biodegradacji. W 2010 roku ilość ta nie powinna przekroczyć 3,29 mln Mg, w roku 2013 - 2,19 mln Mg, a w 2020 roku - 1,53 mln Mg. Z wymagań tych można szacować, że w roku 2010 metodami innymi niż składowanie należy unieszkodliwić 2,4 mln a w 2018 co najmniej 3,6 mln Mg.

Główne cele KPGO 2010 w gospodarce odpadami komunalnymi:

  • zwiększenie udziału odzysku, w tym w szczególności odzysku energii z odpadów, zgodnego z wymaganiami ochrony środowiska,

  • zmniejszenie ilości wszystkich odpadów kierowanych na składowiska odpadów,

  • zamknięcie wszystkich krajowych składowisk niespełniających standardów Unii Europejskiej,

  • wyeliminowanie praktyki nielegalnego składowania odpadów.

Dla osiągnięcia przyjętych celów w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów KPGO 2010 zakłada między innymi:

  • zapewnienie wystarczającej wydajności instalacji, aby przetworzyć wszystkie selektywnie zebrane odpady, poprzez odpowiednie monitorowanie zrealizowanych i planowanych inwestycji,

  • wydawanie zezwoleń tylko na budowę instalacji realizujących założenia planów gospodarki odpadami odpowiedniego szczebla i których celowość została potwierdzona analizą koszty - korzyści,

  • zachęcanie inwestorów publicznych i prywatnych do udziału w realizacji inwestycji strategicznych zgodnie z planami gospodarki odpadami,

  • zachęcanie inwestorów publicznych i prywatnych do udziału w realizacji inwestycji strategicznych zgodnie z planami gospodarki odpadami.

Dla maksymalizacji odzysku oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji KPGO 2010 jako konieczność przyjmuje budowę linii technologicznych do ich przetwarzania, zarówno metodami termicznymi, jak i biologicznymi i mechaniczno-biologicznymi.

Podstawowym założeniem funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce ma być system rozwiązań regionalnych, w których są uwzględnione wszystkie niezbędne elementy tej gospodarki w danych warunkach lokalnych, włącznie z przekształcaniem termicznym. Istotnym jest, by planowane instalacje, w szczególności do termicznego przetwarzania odpadów spełniały kryteria BAT, a stosowane technologie były sprawdzone przez wieloletnie i liczne doświadczenia.

Zapisy ustawy o odpadach (art. 44 ust. 8) stanowią, że minister właściwy ds. środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym ds. gospodarki, kierując się:

  • potrzebą osiągnięcia wymaganych docelowych, procentowych udziałów energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu w kraju energii elektrycznej brutto,

  • oceną i prognozą możliwości realizowania celów krajowych oraz ograniczeń systemowych wytworzenia energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych,może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów komunalnych jako energii z odnawialnego źródła energii.

Uznanie części energii z termicznego przekształcania odpadów komunalnych za energię ze źródeł odnawialnych jest bardzo ważnym czynnikiem ekonomicznym mającym wpływ na powstanie instalacji termicznego przekształcania odpadów w Polsce.

Prawo krajowe w zakresie energetyki

Obecnie Polski sektor energetyczny jest w dużym stopniu zależny od unijnej polityki energetycznej. Dotyczy to zwłaszcza aspektów związanych z konkurencyjnością gospodarczą (liberalizacja rynku, rozwojem technologii, zapewnieniem dostępności energii dla wszystkich), bezpieczeństwem energetycznym oraz ochroną środowiska.

Regulacje prawne polskiego sektora energetycznego to przede wszystkim ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późniejszymi zmianami.).

Sprostanie unijnym wymaganiom, zwłaszcza w aspekcie ochrony środowiska będzie zadaniem niełatwym. Gospodarka krajowa silnie zależna od węgla jest szczególnie wrażliwa na narzucane normy odnośnie zmniejszenia oddziaływania na środowisko. Najnowszy program UE 3x20 zobowiązuje państwa członkowskie by do 2020 roku ograniczyły o 20% emisję gazów cieplarnianych oraz ograniczyły energochłonność gospodarki również o 20 %.

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ

Prawo UE w zakresie gospodarki odpadami

Przystąpienie do Unii Europejskiej nałożyło na Polskę wiele zobowiązań wynikających z przyjętego dorobku prawnego UE. W zakresie gospodarki odpadami najważniejsze są:

  • Dyrektywa 2008/98/WE, Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy,

  • Dyrektywa 99/31/WE w sprawie składowania odpadów,

  • Dyrektywa 2000/76/WE w sprawie spalania odpadów,

  • Dyrektywa 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania (kontroli) zanieczyszczeń - IPPC,

  • Dyrektywa 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (zm. 1882/2003/WE, 2004/12/WE, 2005/20/WE),

  • Dyrektywa 2004/8/WE w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG.

W połowie czerwca 2008 r. została przyjęta przez Parlament Europejski nowa ramowa dyrektywa w sprawie odpadów, która zakłada bardziej precyzyjne zdefiniowanie pojęcia odpadu oraz działań klasyfikowanych jako odzysk. Dyrektywa stwarza podstawę do ustalenia kiedy odpad przestaje być odpadem, a staje się produktem. Spalanie odpadów traktowane jest jako jedna z form odzysku.

Wprowadzenie nowej dyrektywy oznacza wprowadzenie racjonalnej gospodarki zasobami naturalnymi i ograniczenie składowania odpadów na składowiskach odpadów, zmniejszając w ten sposób emisję gazów cieplarnianych i przyczyniając się do ochrony klimatu. Celem zmienionej dyrektywy w sprawie odpadów jest optymalizacja i doprecyzowanie dotychczas obowiązujących przepisów dotyczących gospodarki odpadami. Trzy podstawowe cele znowelizowanej dyrektywy w sprawie odpadów to:

konsolidacja i uproszczenie prawodawstwa unijnego w zakresie gospodarki odpadami poprzez ujednolicenie przepisów zawartych w dotychczas obowiązujących aktach: dyrektywie Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (tzw. dyrektywie ramowej) (Dz. Urz. WE L 194 25.07.1975, str. 39, z późn. zm.), dyrektywie Rady 75/439/EWG z dnia 16 czerwca 1975 r. w sprawie usuwania olejów odpadowych (Dz. Urz. WE L 194 z 25.07.1975, str.23, z późn. zm.) oraz dyrektywie Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych (Dz. Urz. WE L 377 z 31.12.1991, str. 20, z późn. zm.), doprecyzowanie definicji zawartych w dyrektywie 75/442/EWG, które nie były wystarczająco przejrzyste i powodowały wiele wątpliwości w trakcie interpretacji przepisów oraz transponowaniu ich do prawodawstwa krajowego, zmiana podejścia do polityki w zakresie gospodarki odpadami zgodnie z podejściem wprowadzonym Strategią tematyczną w sprawie zapobiegania powstawaniu oraz recyklingu odpadów - ukierunkowanie dyrektywy w sprawie odpadów na zmniejszenie oddziaływania na środowisko wytwarzanych odpadów i procesów zagospodarowania odpadów, m.in. poprzez stosowanie myślenia w oparciu o cykl życia produktu.

Głosowanie nad przyjęciem dyrektywy zwróciło uwagę na znaczenie odpadów jako cennego surowca materiałowego i energetycznego. Wg EEA zaniechanie składowania odpadów wysokokalorycznych na składowiskach odpadów w Europie pozwoliłoby na zaoszczędzenie do 27% emisji dwutlenku węgla z założonego przez Unię Europejską do 2020 r. poziomu redukcji emisji CO2.

W zmianie dyrektywy obok podstawowych definicji, które w większym lub mniejszym stopniu odzwierciedlają krajowe prawodawstwo, definiuje się także nowe podmioty w gospodarce odpadami tzw. dealerów oraz brokerów. Pod tymi pojęciami będą się kryć następujący przedsiębiorcy:

  • "dealer" - przedsiębiorca działający na rynku w zakresie kupna i sprzedaży odpadów, włączając w to również takie podmioty, które fizycznie nie są w posiadaniu odpadów);

  • "broker" - przedsiębiorca odpowiedzialny za organizowanie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w imieniu innych podmiotów - głównie wytwórców odpadów - włączając w to również takie podmioty, które fizycznie nie są w posiadaniu odpadów.

Z punktu widzenia dotychczasowej polityki gospodarki odpadami, swoistym novum jest wprowadzenie dwóch instrumentów prawnych umożliwiających wyłączenie materiałów, substancji i przedmiotów spod zakresu dyrektywy. Instrumentami tymi będą "koniec statusu odpadów" (end of waste) oraz wprowadzenie "produktu ubocznego". Wyłączeniu spod zakresu dyrektywy zgodnie z instrumentem "end of waste?" w pierwszej kolejności mają ulec odpady takie, jak: złom metali, kompost oraz gruz budowlany. Mechanizm ten, trudny obecnie do przewidzenia w skutkach dla rynku gospodarki odpadami, jak również trudny do oceny z punktu widzenia przyszłych zmian w prawie krajowym, wpłynie w dość istotny sposób na dotychczasowy system gospodarowania odpadami. Przesunie się mianowicie moment uznania danego odpadu za wyrób w kierunku jego pozyskania, a nie jak do tej pory w chwili jego przetworzenia.

Zaproponowany mechanizm jest niewątpliwie zdecydowanym złagodzeniem dotychczas obowiązujących przepisów, co oznacza, że jego przyjęcie otworzy rynek na wyłączone spod przepisów materiały, gdzie jedynym sposobem ich pozyskania będzie wyższa oferta cenowa.

Nowa dyrektywa, dokonując hierarchii postępowania z odpadami zasadniczo ustanawia kolejność priorytetów tego, co stanowi najlepsze z punktu widzenia środowiska, całościowe rozwiązanie w zakresie prawodawstwa i polityki dotyczących odpadów - zaś odstępstwo od takiej hierarchii może być konieczne w przypadku określonych strumieni odpadów, jeżeli jest to uzasadnione między innymi wykonalnością techniczną, opłacalnością ekonomiczną i ochroną środowiska. Ponadto wskazuje, że "naczelnym priorytetem w gospodarce odpadami powinno być zapobieganie ich powstawaniu oraz że ponowne wykorzystanie i recykling materiałów powinny mieć pierwszeństwo przed odzyskiem energii z odpadów, o ile i tylko w takim zakresie, w jakim są to najbardziej ekologiczne z dostępnych metod".

Przewiduje się, że selektywna zbiórka odpadów będzie obowiązywać przynajmniej w odniesieniu do: papieru, metalu, plastiku i szkła oraz, że:

do 2020 roku nastąpi przygotowanie do ponownego wykorzystania i recyklingu materiałów odpadowych - przynajmniej takich jak papier, metal, plastik i szkło z gospodarstw domowych i w miarę możliwości innego pochodzenia - zostanie zwiększone do minimum 50% wagi

do 2020 r. przygotowanie do ponownego wykorzystania, recyklingu i innych sposobów odzyskiwania materiałów - odpadu 17 05 04 - zostanie zwiększone do minimum 70% wagi.

Ponadto nowa dyrektywa ma na celu zmianę pojęć odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Definicje te są rozróżniane poprzez ustanowienie kryteriów efektywności . Załącznik II jako proces odzysku R1 definiuje "wykorzystanie głównie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii". Pozycja ta włącza instalacje termicznego przekształcania odpadów przetwarzające komunalne odpady stałe, pod warunkiem, że ich efektywność energetyczna jest równa lub większa niż:

  • 0,6* dla działających instalacji, które otrzymały zezwolenie zgodnie ze stosowanym prawodawstwem Wspólnoty przed dniem 1 stycznia 2009 roku;

  • 0,65* dla instalacji, które otrzymały zezwolenie po dniu 31 grudnia 2008 roku.

* współczynnik niemianowany

Implementowanie prawa unijnego do ustawodawstwa krajowego w radykalny sposób ogranicza deponowanie odpadów komunalnych na składowiskach. Oznacza to rozbudowę zakładów odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w których odpady będą przetwarzane, tak, aby po procesie uzyskać jak najmniejsza ilość odpadów kierowanych na składowisko oraz otrzymać odpad nadający się następnie do procesów odzysku i recyklingu.

Prawo UE w zakresie energetyki

Obecnie Polski sektor energetyczny jest w dużym stopniu zależny od unijnej polityki energetycznej. Dotyczy to zwłaszcza aspektów związanych z konkurencyjnością gospodarczą (liberalizacja rynku, rozwojem technologii, zapewnieniem dostępności energii dla wszystkich), bezpieczeństwem energetycznym oraz ochroną środowiska.

Najważniejsze dyrektywy dotyczące ciepła i energii przedstawiono poniżej:

  • Dyrektywa 1996/61/EC Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i kontrola zanieczyszczeń;

  • Dyrektywa 1996/62/EC Ocena jakości powietrza i zarządzanie powietrzem;

  • Dyrektywa 2001/77/EC Rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE);

  • Dyrektywa 2001/80/EC Emisje z dużych źródeł spalania;

  • Dyrektywa 2001/81/EC Krajowe pułapy emisji;

  • Dyrektywa 2002/91/EC efektywność końcowego wykorzystania energii oraz usługi energetyczne;

  • Dyrektywy 2003/53/E i 2003/55/EC otwarcie wewnętrznych rynków energii dla wszystkich odbiorców, (od 1 lipca 2007r.);

  • Dyrektywa 2004/08/EC Promocja wysokosprawnej Kogeneracji.

logotypes logotypes logotypes

Projekt pod nazwą „System gospodarki odpadami dla metropolii trójmiejskiej” współfinansowany przez Unię Europejską
ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.