Najczęstsze pytania

1. Czy spalanie odpadów komunalnych oraz produkty uboczne tego procesu są szkodliwe dla środowiska I ludzi?

Zaawansowane rozwiązania technologiczne oraz narzucone wysokie standardy środowiskowe wykluczają jakąkolwiek możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Wielkość emitowanych zanieczyszczeń przez funkcjonujące w krajach europejskich Zakłady Termicznego Przekształcania Odpadów, na których ma być wzorowana gdańska spalarnia, są znacząco niższe od regulowanych prawem norm emisyjnych.

2. Czy Miasto chce zaniechać segregacji odpadów i ograniczyć się wyłącznie do ich spalania?

Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów jest w pełni komplementarna  z pięciopojemnikowym, ogólopolskim systemem selektywnej zbiórki odpadów (w Gdansku wdrożonym od 01.04.2018r.). Selektywna zbiórka odpadów  w dalszym ciągu będzie propagowana wsród mieszkańców. Do sortowni trafiać będą odpady komunalne resztkowe, a po wysortowaniu z nich odpadów nadających się do wykorzytania, do spalania trafiać będzie tylko frakcja, która nie nadaje się do recyklingu. 

3. Dlaczego używa się zamiennie określenia spalarnia i zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych?

Określeń spalarnia i zakład termicznego przekształcania odpadów używa się zamiennie i w zasadzie pod tymi pojęciami należy rozumieć nowoczesny zakład, który przetwarza odpady komunalne na ciepło grzewcze i energię elektryczną. Określenie spalarnia jest po prostu krótsze i powszechnie używane. Niestety to określenie często źle kojarzy się ze spalaniem bez zachowania norm ochrony środowiska i bez wykorzystania energii, której celem jest jedynie spalenie odpadów. W rzeczywistości nowoczesna spalarnia jest zakładem termicznego przekształcania odpadów komunalnych z zachowaniem najostrzejszych norm ochrony środowiska i z wykorzystaniem najnowocześniejszych dostępnych technologii, którego celem jest nie tylko pozbycie się odpadów ale przetworzenie ich z odzyskiem użytecznego ciepła i energii elektrycznej z maksymalnym zagospodarowaniem lub unieszkodliwieniem ubocznych produktów spalania (żużle i popioły). Nowoczesna spalarnia jest więc elektrociepłownią, której postawiono znacznie ostrzejsze wymagania w zakresie ochrony środowiska i kontroli emisji do powietrza, niż stosuje się dla tradycyjnych elektrociepłowni węglowych. Określenie termiczne przekształcanie odpadów komunalnych lepiej oddaje też istotę i charakter procesu zachodzącego w tym zakładzie.

Dyrektywy unijne określają ten proces jako odzysk, a zakłady tego typu traktowane są jak alternatywne odnawialne źródła energii.

4. Jaka będzie docelowa przepustowość spalarni?

W spalarni będzie spalana frakcja energetyczna wysortowana z odpadów komunalnych. Paliwo będzie wysegregowane na liniach sortowniczych w Zakładzie Utylizacyjnym w Gdańsku oraz z Zakładu Utylizacji Odpadów Stałych w Tczewie oraz Zakładu Utylizacji Odpadów w Gilwie Małej k/Kwidzyna (wg. obecnie poczynionych ustaleń), które uczestniczą w projekcie.

Inwestycja jest prowadzona w taki sposób, by ostatecznie zaprojektować spalarnię "szytą na miarę" czyli adekwatną do ilości odpadów, które będą przekazywać zainteresowane samorządy. Deklaracje gmin pozwoliły na szacunki, że realne zapotrzebowanie to instalacja do termicznego przekształcenia 160 000 ton wysortowanej frakcji energetycznej rocznie.

5. Jaka będzie technologia spalania odpadów?

W spalarni zastosowany będzie kocioł rusztowy. W celu zminimalizowania uciążliwości zakładu planuje się oczyszczanie spalin metodą półsuchą, a także redukcję tlenków azotu metodą niekatalityczną a odpowiednio dobrane parametry procesu spalania zapewnią niemal bezemisyjne działanie instalacji. Wysokość komina wyprowadzającego spaliny do otoczenia to ok. 65 m.

6. W jaki sposób zostanie wykorzystane ciepło i energia elektryczna z projektowanej spalarni?

Warunkiem koniecznym dla uzyskania dofinansowania z Unii Europejskiej, ale też w aspekcie  racjonalnego gospodarowania zasobami energetycznymi, jest produkcja energii elektrycznej w skojarzeniu z produkcją ciepła użytecznego (wysokosprawna kogeneracja). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji nakłada na wykonawcę spalarni obowiązek wykorzystania na cele grzewcze całego wyprodukowanego ciepła oraz maksymalną produkcję energii elektrycznej w skojarzeniu z wykorzystywanym ciepłem.

Silnymi stronami projektu zlokalizowanego na terenie ZUT w Szadółkach są: niewielka odległość od miejskiej sieci ciepłowniczej, gwarantująca zasadność ekonomiczną budowy połączeń oraz przewidywana konkurencyjna (niska) cena będącego w dyspozycji ciepła. Obecnie w miejskim systemie ciepłowniczym nie brakuje mocy w źródle ciepła, konkurencyjnie niska cena jest więc istotnym elementem gry rynkowej i naszym zdaniem może wpłynąć pozytywnie na obniżenie poziomu cen ciepła sprzedawanego mieszkańcom. Rozwiązania szczegółowe będą rozpatrywane na etapie wykonywania projektu wykonawczego. Spodziewamy się, że przy odpowiedniej synchronizacji prac projektowych i realizacyjnych możliwa będzie sprzedaż ciepła już w pierwszym roku (lub w pierwszych latach eksploatacji spalarni), po dojściu do projektowanej zdolności produkcyjnej, uzyskaniu niezbędnej ciągłości i dyspozycyjności pracy spalarni (elektrociepłowni).

Energia wytwarzana w kotle w maksymalnym stopniu zostanie przekształcona na energię elektryczną i ciepło użytkowe do ogrzewania w Gdańsku. Zastosowany będzie proces wysokosprawnej kogeneracji, zapewniającej maksymalne wykorzystanie ciepła na cele grzewcze. Przewidziano budowę turbozespołu (turbina i generator) o mocy nominalnej do ok. 20 MW. Po wykorzystaniu ok. 2 MW na potrzeby własne spalarni, pozostała energia sprzedawana będzie  do systemu elektroenergetycznego. 

7. Jakie są gwarancje, że spalane będą tylko te odpady, których nie da się wcześniej odzyskać i poddać recyklingowi? Czy spalarnia nie będzie konkurencyjna względem zbiórki selektywnej?

Gwarancje, że spalane będą tylko te odpady, których nie da się wcześniej odzyskać i poddać recyklingowi wynikają z założeń projektowych dla spalarni. Będzie ona zaprojektowana do spalania wyłącznie frakcji energetycznej odpadów komunalnych. System gospodarki odpadami uwzględnia selektywną zbiórkę w mieście, która spowoduje na wstępie, że w przekazywanych przez mieszkańców odpadach zmieszanych zostanie znacznie ograniczona ilość makulatury, plastików, szkła oraz frakcji biodegradowalnej (tzw. odpady mokre).

Frakcja energetyczna wytwarzana będzie w zakładzie w Szadółkach z odpadów komunalnych zmieszanych, przez usunięcie z nich balastu (głównie piasek, popiół, bardzo drobny gruz, bardzo drobna stłuczka szklana itp.) oraz po wysegregowaniu frakcji biodegradowalnej (nadającej się do kompostowania), złomu żelaznego, złomu nieżelaznego, plastików o wartości handlowej (PET), makulatury i tektury nadających się do wykorzystania przemysłowego, oraz szkła. Ocenia się, że ilość frakcji energetycznej będzie stanowić 30-50 % (w zależności od pory roku i okresowych wahań) całości dostarczonych odpadów komunalnych.

Analogiczne rozwiązania technologiczne w pozostałych zakładach zagospodarowania odpadów w województwie pomorskim zapewnią wysegregowanie frakcji energetycznej po wykorzystaniu w recyklingu wartościowych materiałów. Zgodnie z przepisami, od 1 stycznia 2016 r. deponowanie na składowiskach frakcji energetycznej jest zakazane i obarczone bardzo wysokimi karami.

8.Dlaczego Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów powstanie w Gdańsku- Szadółkach?

Lokalizacja zakładu termicznego przetwarzania odpadów w Gdańsku – Szadółkach będzie bardzo korzystna z powodów logistycznych. Spalarnia byłaby zlokalizowana w bezpośrednim sąsiedztwie trasy szybkiego ruchu połączonej z autostradą A1. W tej sytuacji dowożenie frakcji energetycznej z każdego z zakładów zagospodarowania odpadów w znacznej części odbywałoby się trasami o najwyższym standardzie, z pominięciem terenów o gęstej zabudowie.

Ważnym powodem takiej lokalizacji spalarni jest fakt, że kluczowa ilośc frakcji energetycznej stanowiącej paliwo dla spalarni pochodzić będzie z sortowni w Szadółkach a dowóz do spalarni odbywać się będzie drogami wewnętrznymi zakładu. Ta ilość nie będzie więc dodatkowo obciążała układu drogowego. W trakcie prac nad projektem analizowano jescze 8 innych lokalizacji (w Gdańsku, Gdyni i w Szadółkach). Analizowano różne aspekty dla każdej z lokalizacji w tym, drogi transportu, aspekty ekologiczne, aspekty społeczne oraz technologiczne oraz możliwości wykorzystania wytwarzanego ciepła. Ostatecznie uznano, że lokalizacja na terenie Zakładu Utylizacyjnego jest najlepsza.

Budowa zakładu przewidywana jest obecnie w całości na działce własnej Zakładu Utylizacyjnego, dla której miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje funkcje wydzielone uciążliwe, składowisko odpadów komunalnych łącznie z lokalizacją obiektów do intensywnej utylizacji odpadów (sortownie, kompostownie, pryzmy energetyczne) i inne, w tym zakład termicznego przetwarzania odpadów. Dzięki temu unika się długotrwałego przekwalifikowywania przeznaczenia działek, które w innych lokalizacjach byłoby konieczne.

9. Jakie będzie oddziaływanie gazów, pyłów, odorów i hałasu na okoliczne osiedla?

Wielkości emisji do powietrza gazów, pyłów oraz emisję hałasu przeanalizowano na etapie prac nad Raportem oddziaływania na środowisko. W założeniach do analiz i obliczeń uwzględniono dane techniczne elektrociepłowni (spalarni) znane na etapie przygotowywania studium wykonalności - dwie jednostki kotłowe z rusztami posuwisto – zwrotnymi, zapewniające przetworzenie termiczne ok. 250 000 ton / rok frakcji energetycznej odpadów komunalnych (obecnie wiadomo już, że wybudowana zostanie spalarnia o mniejszej przepustowości). Obliczenia rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu przeprowadzono zgodnie z metodyką obliczeniową zawarta w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 roku w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu [Dz. U. z 2010 r. nr 16 poz. 87] z wykorzystaniem programu komputerowego „KOMIN”. Przeanalizowano odległości od obszarów chronionych, uwzględniono warunki klimatyczne pod kątem rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, analizowano stan zanieczyszczenia powietrza w obszarze oddziaływania (tło przyjęte do obliczeń), odległości od zabudowy chronionej, aerodynamiczną szorstkość terenu.

W modelowaniu wielkości emisji określono na poziomie standardów emisyjnych podanych w Załączniku V do dyrektywy 2000/76/WE parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2000 roku w sprawie spalania odpadów oraz załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. z 2005 r. Nr 260, poz.2181).

W modelowaniu rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń przyjęto wielkości graniczne – najwyższe wynikające ze standardów emisyjnych. Rozpatruje się zatem scenariusz najmniej korzystny z punktu widzenia jakości powietrza, mimo, iż w praktyce w funkcjonującej spalarni emisje będą wielokrotnie niższe niż standardowe.

Porównano standardy emisji z rzeczywistymi pomierzonymi emisjami w trzech spalarniach (MHKW Kassel, MHKW Coburg, Scheffield) z takimi samymi instalacjami oczyszczania spalin jak projektowana w Gdańsku.

W tabeli poniżej przedstawiamy porównanie standardów emisji (wartości bezpieczne) i najwyższych emisji pomierzonych w tych spalarniach. Do poniższego zestawienia wstawiono najwyższe zanotowane wartości w wymienionych trzech zakładach – mg/Nm3.

Jak widać z powyższego zestawienia, spalarnia nie tylko utrzymywać się będzie w standardach emisji, które uznaje się za poziom dopuszczalny, praktycznie neutralny dla środowiska, lecz rzeczywiste emisje w większości pozycji będą wielokrotnie niższe.

Jedynym potencjalnym źródłem emisji substancji odorowych będzie wyładunek odpadów. Uciążliwość tego rodzaju będzie wyeliminowana dzięki zastosowaniu podciśnienia w bunkrze załadowczym, zasysane powietrze będzie wykorzystane w procesie spalania. Pozostałe źródła emisji substancji do powietrza (np. komin) nie będą emitowały substancji złowonnych. Brak odczuć zapachowych w nowoczesnych spalarniach potwierdzają w pełni nasze obserwacje podczas wyjazdów studyjnych do funkcjonujących spalarni w Europie.

W ramach prac studialnych przeprowadzono szczegółową analizę poziomu hałasu emitowanego przez środki transportu i przez urządzenia spalarni. Jak wynika z obliczeń prognostycznych, funkcjonująca elektrownia (spalarnia) nie będzie źródłem hałasu, którego poziom w środowisku mógłby naruszyć dopuszczalne standardy, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku [Dz. U. z dnia 5 lipca 2007 roku Nr. 120 , poz. 826]. W związku z powyższym nie ma konieczności zastosowania w ramach projektu specjalnych urządzeń ochrony przed hałasem

W naszej ocenie, biorąc pod uwagę rzeczywiste emisje, których źródłem będzie spalarnia, nie ma potrzeby tworzenia wokół tego obiektu stref ochronnych, nie ma też powodów wynikających z termicznego przetwarzania odpadów komunalnych aby ograniczać rozwój budownictwa i usług.

10. Czy analizowano konsekwencje awarii spalarni w aspekcie kierunków wiatrów na Gdańsk?

Technologia stosowana w spalarniach odpadów nie stwarza zagrożenia polegającego na wystąpieniu nagłej, niebezpiecznej dla otoczenia katastrofy ekologicznej. Niesprawność któregokolwiek elementu instalacji mogącego rzutować na zwiększenie emisji do otoczenia (np. niesprawność systemu oczyszczania spalin czy też usterki w systemie pomiarowym) skutkuje zatrzymaniem kotła do czasu usunięcia niesprawności. Teoretycznie można przewidzieć awarie, powodujące nagły, nieprzewidziany postój całej instalacji. Jedynym skutkiem dla otoczenia byłoby wówczas zatrzymanie procesu przetwarzania termicznego frakcji energetycznej dostarczanej z sortowni zakładów zagospodarowania uczestniczących w projekcie, która musiałaby być magazynowana w przygotowanym na taką ewentualność miejscu na kwaterze odpadów. Oczywiście dotyczy to tylko przypadku takiej ilości dostaw, które przekroczą możliwość zmagazynowania w bunkrze załadowczym spalarni. Biorąc pod uwagę charakter i skład wysortowanej frakcji energetycznej, mogłoby to spowodować w krótkim czasie wyczuwalne zwiększenie odczuć zapachowych, jednak nieporównywalnie mniejsze niż to, które występuje przy normalnej eksploatacji składowiska odpadów. W trakcie przygotowywania raportu o oddziaływaniu na środowisko wykonano szczegółowe obliczenia i analizy (uwzględniające różę wiatrów) rozprzestrzeniania się emitowanych w "ilościach śladowych" substancji z komina spalarni. Wyniki obliczeń potwirdziły, że spalarnia nie będzie stanowiła zagrożenia dla środowiska i mieszkańców Gdańska i okolicznych gmin.

11. Jakie są przyczyny odrzucenia lokalizacji na terenie Oczyszczalni WSCHÓD, gdzie powstała spalarnia osadów ściekowych? Czy nie rozważano jednej regionalnej inwestycji synchronizującej te dwa obszary działania?

Zasadniczymi powodami wyboru innej lokalizacji, niż przy Oczyszczalni WSCHÓD, okazały się zarówno brak możliwości pełnego wykorzystania ciepła (w sytuacji gdy Spółka LOTOS nie jest zainteresowana jego odbiorem) oraz konieczność dodatkowych przeładunków i transportu frakcji energetycznej odpadów, która musiałaby być przewieziona w rejon Oczyszczalni „Wschód” z Zakładu Utylizacyjnego w Gdańsku - Szadółkach.

Niemniej jednak w roku 2007 Zakład Utylizacyjny był jednym z inicjatorów projektu budowy jednej wspólnej, regionalnej inwestycji rozwiązującej jednocześnie problem termicznego przetwarzania odpadów komunalnych oraz osadów ściekowych z Oczyszczalni „Wschód”. W rozmowach uczestniczyły również inne zakłady zagospodarowania odpadów z terenu naszego województwa oraz GIWK. Przygotowywano projekt umowy wielostronnej oraz dokumentację przetargową na wykonanie analizy lokalizacyjnej. Odstąpiono od takiego rozwiązania ze względu na odległe realne terminy budowy zakładu termicznego przekształcania odpadów komunalnych. Uruchomienie zakładu termicznego przekształcania odpadów komunalnych, spalającego również osady ściekowe, w latach późniejszych było nie do przyjęcia dla kierownictwa Oczyszczalni „Wschód” - konieczne było rozwiązanie problemu do 2012 roku.

12. Jakie będzie źródło zasilania spalarni w wodę i gdzie będzie zrzut wód procesowych (np. z układu chłodzenia, z układu oczyszczania spalin itd.)?

Technologia zastosowana w instalacjach kotłowych, turbinowej i przy zastosowaniu półsuchej metody oczyszczania spalin nie wymaga dużych ilości wody. Ponadto w projekcie zakłada się oszczędne wykorzystywanie wody, zawracanie z chłodzenia do ponownego wykorzystania w instalacjach technologicznych i oczyszczania spalin z kotłów. Spodziewane średnie zużycie to ok. 11 m3/h (85 000 m3/rok). Woda uzupełniajaca pobierana będzie z seci GIWK. Ewentualne ścieki, nie nie mające charakteru ścieków niebezpiecznych (np. sanitarne), kierowane będą do ogólnej kanalizacji sanitarnej.

13. Czy udowodniono jednoznacznie, że nie istnieje zagrożenie zwiększenia obciążenia środowiska zanieczyszczeniami i erozją gleby oraz zagrożenie dla Otomińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu?

Projekt wykonawczy spalarni zapewni neutralność dla środowiska naturalnego, wykluczy zagrożenie zwiększenia obciążenia środowiska zanieczyszczeniami, w tym zanieczyszczeniami powietrza i erozją gleby dla wód powierzchniowych i podziemnych oraz dla Otomińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Proces budowalny i poźniej eksploatacja będą zgodne z wydaną dla przedsięwzięcia decyzją środowiskową.
Doświadczenia z eksploatacji najnowocześniejszych (a taka będzie budowana w Gdańsku) spalarni zagranicznych i polskich wskazują jednoznacznie, że nie występują w nich opisane wyżej ryzyka zagrożeń dla otoczenia.

14. Czy jest szansa na to aby budowa i użytkowanie spalarni przełożyła się na zmniejszenie dolegliwości zapachowych?

Budowa spalarni jest domknięciem funkcjonującego w regionie systemu gospodarki odpadami, a fakt spalenia frakcji energetycznej skutkować będzie tym, że ta część odpadów, na skutek spalenia w nowoczesnej i ekologicznej spalarni nie spowoduje żadnego oddziaływania odorowego.

W przeszłości główną przyczyną uciążliwości zapachowych na ternie Zakładu Utylizacyjnego był plac dojrzewania kompostu na którym dojrzewał stabilizat wytwarzany z odpadów mokrych (organicznych). Aktualnie realizowana jest inwestycja umożliwiająca prowadzenie kompostowni odpadów w sposób hermetyczny. Jest to jednak osobna inwestycja.

15. Produktem ubocznym spalarni jest m.in. toksyczny popiół. Jakiego rodzaju zabezpieczenia zostaną zastosowane, aby nie doszło do zanieczyszczenia środowiska.

Produktem ubocznym spalania odpadów komunalnych jest popiół i produkty oczyszczania spalin, które są odpadem niebezpiecznym, jednak przy spalaniu frakcji energetycznej będzie to stanowiło nie więcej niż 3-5% masy spalanego paliwa. Niebezpieczne odpady będą zbierane w hermetycznie zamkniętych zbiornikach a następnie bez kontaktu z otoczeniem ładowane będą do hermetycznych cystern i wywożone do profesjonalnych zakładów utylizujących odpady niebezpieczne (np. w niemieckich wyrobiskach po kopalniach soli). Nie ma więc zagrożenia, że ten rodzaj odpadów będzie odziaływał na środowisko na terenie Gdańska.